ძირითადი ეროვნული ინტერესი

    «ეროვნული მოძრაობის» შესახებ მსჯელობა დღეს უკვე მრავალ ისეთ კითხვას წარმოშობს, რომელიც ადრე აზრადაც არავის მოუვიდოდა. ან მათი თუნდაც დასმა გააფთრებულ რეაქციას გამოიწვევდა და იმთავითვე აღიქმებოდა პროვოკაციად.
    მაგალითად, ასეთი, ერთი შეხედვით თითქოს აბსურდული კითხვა: რა მიზანს ისახავდა ეროვნული მოძრაობა?
    კითხვა ბევრს მართლაც აბსურდულად მოეჩვენება - როგორ თუ «რა მიზანს ისახავდა?» დამოუკიდებლობას!!! მაგრამ ეს სტერეოტიპული პასუხია, რომელიც თავისთავად, განყენებულად, აბსოლუტურად არაფერს ნიშნავს.
    «დამოუკიდებლობა», როგორც ცნება, ტერმინი, ზოგჯერ ევფემიზმი, - შინაარსობრივად ვერ ხსნის იმ ცნების არსს, რასაც ფორმალურად აღნიშნავს.
    1988 წლის ნოემბრის აქციის დროს გამართულ მიტინგზე გია ჭანტურიამ მომიტინგეებს მოუთხრო სომხური ეროვნული მოძრაობის წევრებთან საუბრის თაობაზე. მან აღშფოთება ვერ დამალა იმის გამო, რომ სომხებს ყარაბაღის პრობლემა უფრო მნიშვნელოვნად მიაჩნდათ, ვიდრე საბჭოთა კავშირიდან გასვლა: «რა მნიშვნელობა აქვს, ორ ოთახში იქნები პატიმარი თუ ერთში?»
    «დამოუკიდებლობა» საქართველოში ესმოდათ, როგორც საბჭოთა კავშირიდან გასვლა (ანუ აბსოლუტური ჭეშმარიტების ზეიმი), საერთაშორისო სამართალსუბიექტურობა, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრობა და ა.შ.
    არადა, თავისთავად «დამოუკიდებლობა» (ის, რასაც ამ ცნებაში გულისხმობდნენ) შეიძლება მხოლოდ საშუალება ყოფილიყო ძირითადი ეროვნული ინტერესის დასაკმაყოფილებლად.
    მაშასადამე, ჩვენს ეროვნულ მოძრაობას ელემენტარული ინტელექტუალური საფუძველი რომ ჰქონოდა, ჯერ უნდა განესაზღვრა, რაში მდგომარეობს საქართველოს ძირითადი ეროვნული ინტერესი, მისი სტრატეგიული ამოცანა და ემოქმედა სწორედ ამ ძირითადი ეროვნული ინტერესის შესაბამისად.
    ოღონდ, აქვე, ისევ და ისევ შევნიშნავ, რომ ჭეშმარიტი ეროვნული ინტერესი პიროვნულ ინტერესთა ერთობაა და არა რომელიღაც ფსევდოინტელიგენტის მიერ შეთითხნილი ჰიპოთეთური (რუს. Умозрительный) სქემა.
    თუ ძირითადი ეროვნული ინტერესის დასაცავად და განსახორციელებლად აუცილებელი იყო საერთაშორისო სამართალსუბიექტურობა, მაშინ «მოძრაობას» დიახაც ყველაფერი უნდა გაეკეთებინა საბჭოთა კავშირიდან გამოსასვლელად - სრული იურიდიული დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად.
    მაგრამ (ბევრისათვის მიუღებელ აზრს გამოვთქვამ – ავტ) თუ ძირითადი ეროვნული ინტერესი ობიექტურად ეწინააღმდეგებოდა იმას, რასაც «მოძრაობის ლიდერები» დამოუკიდებლობაში გულისხმობდნენ, მაშინ ამ ცნების თვითმიზნად, იდეაფიქსად ქცევას აბსურდამდე მივყავართ: «დამოუკიდებლობაც» და «სახელმწიფოებრიობაც» ერს ხომ სწორედ ეროვნული ინტერესების დასაცავად ესაჭიროება?!
    მაგალითად, სომხებისათვის ძირითადი ეროვნული ინტერესი ყარაბაღის შემოერთებაში, თურქებზე (ისინი აზერბაიჯანელებსაც თურქებად თვლიან-ავტ.) ისტორიულ გამარჯვებაში («ათასწლეულის რევანშში») მდგომარეობდა და არა რუსეთისაგან დამოუკიდებლობაში.
    ნუ მოგვატყუებს ის ფაქტი, რომ 1991 წელს სომხებმა საბჭოთა კავშირიდან გასვლა გამოაცხადეს: ეს მხოლოდ ტაქტიკური სვლა იყო - ისევ და ისევ ყარაბაღის პრობლემის გადასაჭრელად. რეალურად კი სომხებს დამოუკიდებლობა (განსხვავებით იმდროინდელი საქართველოსაგან) არ ესმოდათ, როგორც რუსეთის საწინააღმდეგო მოძრაობა. ანუ სომხეთის ეროვნული მოძრაობა ანტირუსული არ ყოფილა თავისი შინაარსით, - მისი მთავარი მიზანი ისევ და ისევ ყარაბაღი გახლდათ.
    ნებისმიერ პოლიტიკურ ნაბიჯს სომხები დგამდნენ მხოლოდ და მხოლოდ ყარაბაღის შემოერთების მიზნით. ესე იგი ძირითადი ეროვნული ინტერესიდან გამომდინარე. საბჭოთა კავშირიდან გასვლაც (ოღონდ ანტირუსული სარჩულის გარეშე) იმიტომ გამოაცხადეს, რომ გორბაჩოვმა დროებით აზერბაიჯანს გაუწია დახმარება ყარაბაღის სომხურ სოფლებზე იურისდიქციის აღდგენაში.
    მაგრამ თუ ერევანში დაინახავდნენ, რომ ყარაბაღის პრობლემის გადასაჭრელად (ძირითადი ეროვნული ინტერესის განსახორციელებლად) კავშირის შემადგენლობაში დარჩენა უფრო ხელსაყრელი იყო, რა თქმა უნდა, საბჭოთა კავშირიდან გასვლის დეკლარირება აზრადაც არ მოუვიდოდათ.
    იგივე ითქმის აფსუანურ ეროვნულ მოძრაობაზე. აფხაზი სეპარატისტების ძირითადი ეროვნული ინტერესი აფხაზეთიდან ქართული მოსახლეობის გაძევებასა და დემოგრაფიული ვითარების შეცვლაში მდგომარეობდა. სწორედ ამ ძირითად მიზანს ემსახურებოდა მათი «მოძრაობა». ხოლო რაკი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში დარჩენა (ოღონდ «მოკავშირე და ავტონომიურ რესპუბლიკათა გათანაბრების» პირობით) მიზნის მისაღწევად უფრო ხელსაყრელი იყო (იმ ვითარებაში, როცა საქართველო დამოუკიდებლობას აცხადებდა და რუსეთს აღიზიანებდა), - რასაკვირველია დამოუკიდებლობის გამოცხადება და «ანტირუსული მოძრაობის» წამოწყება აზრადაც არ მოუვიდოდათ. ეს სავსებით ეთანადებოდა მათ ინტერესებს და ამიტომაც იქცნენ «ერთიანი სახელმწიფოს ურღვევობის» გულმხურვალე მომხრეებად.
    ანუ, იმიტომ კი არა, რომ КГБ-ს აგენტები იყვნენ და «კრემლის ბრძანებებს მონურად ასრულებდნენ» (როგორც ჩვენი იმდროინდელი  «ლიდერები» გვიმტკიცებდნენ), - უბრალოდ, ეს შეესაბამებოდა მათ ძირითად ეროვნულ ინტერესს, ხელს უწყობდა მის განხორციელებას. პოლიტიკა კი, როგორც მოგახსენეთ, ინტერესთა თანხვედრის ხელოვნებაა.
    ლიტველებისათვის, რომელთაც მსგავსი პრობლემები არ გააჩნდათ, ძირითადი ეროვნული ინტერესი თვისებრივად მახლობელ და ყველა თვალსაზრისით მშობლიურ (სისხლხორცეულ) დასავლურ სამყაროსთან ინტეგრაციაში მგდომარეობდა. ამიტომაც განვითარდა იქ ჭეშმარიტი ეროვნული მოძრაობა საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფის ნიშნითა და მოთხოვნით.
    ლიტველთა ძირითადი ეროვნული ინტერესის შესაბამისად, ისინი უნდა მოწყვეტოდნენ მათთვის სრულიად უცხო «რუსულ-თურანულ» სამყაროს და კვლავ შეერთებოდნენ დასავლურ (რომაულ-ქრისტიანულ) ცივილიზაციას, რომელიც მათთვის (სხვათა შორის, განსხვავებით ქართველებისაგან) მართლაც თვისებრივი იყო ყველა თვალსაზრისით.
    აქვე არ შეიძლება არ ითქვას, რომ სრული გაუგებრობაა ქართული ინტელიგენციის მიერ შექმნილი მითი ჩვენი «მარადჟამინდელი დასავლური ორიენტაციის» შესახებ.
    თუ აქ ქრისტიანობა იგულისხმება, მაშინ ეს სწრაფვა დიახათაც ერთმორწმუნე რუსეთისადმი ლტოლვაში გამოიხატა XV საუკუნიდან.
    მაგრამ «დასავლურ ორიენტაციაში» ამას როდი გულისხმობდნენ - იგულისხმებოდა მენტალიტეტის იდენტობა და «ცხოვრების წესი», - ძირითად სოციო-ფსიქოლოგიურ ფასეულობათა ერთობა. ამ თვალსაზრისით, არავითარი «დასავლური ორიენტაცია» ქართული საზოგადოებისათვის დამახასიათებელი არ ყოფილა!
    მაგალითად, ლიტველისათვის აბსოლუტურად ნორმალური და მისაღებია საზოგადოებრივი შემწყნარებლობის «დასავლური სტანდარტი», როდესაც, ვთქვათ, ჰომოსექსუალისტთა დემონსტრაცია ქალაქის ქუჩებში სავსებით ნორმალურად აღიქმება, როგორც «პიროვნული არჩევანის თავისუფლების» გამოხატულება. დასავლური ცივილიზაცია კი სწორედ ამ პრინციპს ეფუძნება, რაც კატეგორიულად მიუღებელია ქართული საზოგადოებისათვის მენტალურად და (ანუ) ტრადიციულად.
    უტრირებულად თუ ვიტყვით, «დასავლური მენტალიტეტი» (რის გარეშეც «დასავლური ორიენტაცია» ყალბი მითოლოგემაა) სწორედაც იმას ნიშნავს, რომ თბილისში ჰომოსექსუალისტებმა საჯარო ზეიმები მოაწყონ და ამას საზოგადოება უდრტვინველად შეურიგდეს; ან რესტორანში ყველამ საკუთარი ხარჯი გაისტუმროს; შრომითი ეთიკისა და «დაგროვების» დასავლური აღქმა-ჩვევა არსებობდეს და ასე შემდეგ.

    ძირითადი ეროვნული ინტერესის განხორციელება ნიშნავს ერისათვის ყველაზე მთავარი, ყველაზე მნიშვნელოვანი პოზიციის მოპოვებას ან შენარჩუნებას. ამიტომ, «ეროვნულ მოძრაობად», ისტორიული თვალსაზრისით შეიძლება მხოლოდ ის საზოგადოებრივ - პოლიტიკური პროცესი ჩაითვალოს, რომელიც არა მხოლოდ ერის შინაგან, სიღრმისეულ მისწრაფებებს გამოხატავს, არამედ პრაქტიკულად მოქმედებს ამ ინტერესების შესაბამისად.
    ასეთი დაზუსტება იმისათვის დაგვჭირდა, რომ აქვე ხაზგასასმელია ერთი, ძალზე მნიშვნელოვანი გარემოებაც: მოსახლეობა (მასა), «საზოგადოება» (სოციუმი), გარკვეულ მომენტში შეიძლება ამ ინტერესს ვერც აცნობიერებდეს, მაგრამ იგი ელიტამ უნდა გააცნობიეროს!
    მაგალითად, ერბაქანის ისლამისტური მოძრაობა თურქეთში ნამდვილად «ეროვნული მოძრაობა» იყო, მაგრამ იგი თურქეთის გრძელვადიან სტრატეგიულ ინტერესებს არ შეესაბამბოდა, ამიტომაც აღკვეთა თურქულმა ელიტამ (ისტებლიშმენტმა) სამხედროთა ხელით.
    ანუ «ეროვნული მისწრაფებებისა» და «გრძელვადიანი ეროვნული ინტერესების» გაიგივებაც შეცდომაა - «ძირითადი ეროვნული ინეტერესი» კი მათი თანხვედრის შედეგად წარმოიშობა.

    «მოძრაობა», რომელიც საქართველოში 1988 წლიდან დაიწყო, როგორც მოგახსენეთ, არ გამოხატავდა ერისა და პიროვნების შინაგან, დაუოკებელ, სიღრმისეულ მისწრაფებებს. მაგრამ იქნებ იგი ძირითად ეროვნულ ინტერესს შეესაბამებოდა?
    აქ მივედით ფუნდამენტურ კითხვამდე: რაში მდგომარეობდა საქართველოს ძირითადი ეროვნული ინტერესი II ათასწლეულის მიწურულს?

    ამ კითხვაზე პასუხის ძიებაში, თუ თვალს გადავავლებთ ყველაფერს, რაც საქართველოში 1988 წლიდან მოხდა და ქვეყნის «მოძრაობამდელ» მდგომარეობასაც გავითვალისწინებთ, ბევრისათვის მიუღებელ, აღმაშფოთებელ, მაგრამ უეჭველ დასკვნამდე მივალთ:
    საქართველოს ძირითადი ეროვნული ინტერესი ის გახლდათ, რომ ნებისმიერ ფასად, ნებისმიერი ხერხითა და საშუალებით, როგორმე თავიდან აეცილებინა ის უბედურება, რაც რეალურად მოხდა 1988-1993 წლებში ანუ თავიდან აეცილებინა ეთნოდემოგრაფიული სივრცის რღვევა (აფხაზეთისა და შიდა ქართლის ცენტრალური ნაწილის დაკარგვა); სამი ავტონომიის სახით საქართველოს ეთნოდემოგრაფიულ სხეულში ჩადებული «შეყოვნებული მოქმედების» ნაღმთა სრული აფეთქება (მესამე მოგვიანებით აფეთქდა, ოღონდ, საბედნიეროდ, საშინელი სისხლისღვრის გარეშე); თვით «ეროვნულობის» იდეის დისკრედიტაცია, ქართველთა ეროვნული ერთობის მატრიცის რღვევა (სამეგრელოს მოვლენები); - აღარაფერს ვამბობ სამოქალაქო ომზე, მასობრივ ხოცვა - ჟლეტასა და ნგრევაზე.

    პოლიტიკა საჭადრაკო ეტიუდს ჰგავს იმ თვალსაზრისით, რომ სწორად გაკეთებული სვლებით უეჭველად მივალთ წინასწარ დათქმულ (და ობიექტურად შესაძლებელ) შედეგამდე. სწორედ ამიტომ უწოდებენ პოლიტიკას «შესაძლებლის ხელოვნებას» - როდესაც ვამბობთ, რომ «პოლიტიკაში არსებობს «შესაძლებელი» და «შეუძლებელი», ვგულისხმობთ ამა თუ იმ პროცესის გარდაუვალობას.
    მაგალითად, აბსოლუტურად გარდაუვალი იყო ვითარების გართულება აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში. მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც ქართულმა ეროვნულმა მოძრაობამ ანტირუსული ლოზუნგები აიტაცა. ოღონდ გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი აქ ის გახლავთ, რომ როგორც აფხაზეთში, ასევე ცხინვალში მდგომარეობის გართულება და ინტერესთა სერიოზული კონფლიქტი გარდაუვალი იყო იმ შემთხვევაშიც, თუ საქართველოში სულ სხვა პოლიტიკა გატარდებოდა: არ ავაფრიალებდით ლოზუნგს «ძირს რუსეთის დამპალი იმპერია», თავიდანვე დავადგებოდით «ლიტვურ გზას» და ასე შემდეგ. ამ გართულების ხარისხი უკვე ძალთა და შესაძლებლობათა რეალურ დისპოზიციაზე იქნებოდა დამოკიდებული.
    როგორც ზემოთ მოგახსენეთ, ცხინვალის რეგიონში ინტერესთა კონფლიქტი შეიძლებოდა არ გადაზრდილიყო საომარ ფაზაში, ხოლო აფხაზეთში (აგრეთვე ინტერესთა ძალზე ღრმა კონფლიქტის მიუხედავად), აფსუები ვერ მოახერხებდნენ ეთნოწმენდის ორგანიზებას, თუ საქართველო «ერთიანი მოსკოვური სახელმწიფოს» (განახლებული ფედერაციის თუ კონფედერაციის – ამას არა აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა) სუბიექტად დარჩებოდა და დამოუკიდებლობას არ გამოაცხადებდა.
    სწორედ ეს განასხვავებდა აფხაზეთს ყარაბაღისაგან, სადაც ომი ნებისმიერ შემთხვევაში გარდაუვალი იყო და, ფაქტობრივად, ჯერ კიდევ ერთიანი სახელმწიფოს არსებობის დროს დაიწყო.
    სრული დემაგოგიაა იმის მტკიცება, თითქოს «საქართველოს რომ ჭკვიანური პოლიტიკა ეწარმოებინა, დამოუკიდებლობასაც მოვიპოვებდით და აფხაზეთ-სამაჩაბლოსაც შევინარჩუნებდით». ეს გამორიცხულია!
    აფხაზი და ოსი სეპარატიტები, 1988 წლიდან (როდესაც ანტისტალინურმა ისტერიამ აპოგეას მიაღწია, ხოლო ეროვნულ უმცირესობათა მიმართ ჩადენილ დანაშაულთა გამოსწორების, ისტორიული სამართლიანობის აღდგენის აუცილებლობა პოლიტიკურ დომინანტად იქცა), უაღრესად მომგებიან მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ. ისინი აჰყვნენ ისტორიულად «აღმავალ ტალღას» (როგორც ჩვენ ავყევით ასეთივე ტალღას XIX საუკუნის დასაწყისიდან, როცა რუსეთის ვეებერთელა სახელმწიფო კავკასიაში შემოდიოდა და დასაყრდენს ქმნიდა, რითაც ძალაუნებურად აძლიერებდა საქართველოს მრავალი თვალსაზრისით) და უეჭველად გაიმარჯვებდნენ ნებისმიერ შემთხვევაში.
    მით უმეტეს, რომ ძალიან ჭკვიანი და მაღალინტელექტუალური ელიტა აღმოაჩნდათ, რომელსაც მოსკოვის უნივერსიტეტები ჰქონდა დამთავრებული და არა ის უნივერსიტეტი, სადაც პროფესორები ამა თუ იმ ფორმით ქრთამს იღებენ.
    თანაც, არც აფსუებს და არც ოსებს ანტიქართული ლოზუნგები არ წამოუყენებიათ - იგივეს ამბობდნენ, ოღონდ «მოკავშირე და ავტონომიურ რესპუბლიკათა გათანაბრების» ფორმით, რაც შინაარსობრივად საქართველოს დაშლას ნიშნავდა ადრე თუ გვიან - განურჩევლად იმისა, მოითხოვდა თუ არა საქართველო ერთიანი სახელმწიფოდან გასვლას. ოღონდ აქ «დაშლა» არ არის «ეთნოდემოფრაფიული სივრცის» რღვევის ტოლფასი!

მთელ ეკრანზე

 

გ ა გ რ ძ ე ლ ე ბ ა